Vì sao nên tầm soát ung thư sớm?

Tầm soát ung thư sớm giúp phát hiện bệnh khi chưa có triệu chứng, từ đó điều trị đơn giản, hiệu quả hơn và mang lại cơ hội sống cao hơn

Ung thư hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam và trên Thế giới. Mỗi năm, hàng trăm nghìn ca mắc mới được ghi nhận, trong đó phần lớn phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn nên việc điều trị gặp nhiều khó khăn. Thực tế cho thấy, tầm soát ung thư sớm chính là chìa khóa vàng giúp phát hiện bệnh ngay từ khi chưa có triệu chứng, nhờ đó nâng cao cơ hội chữa khỏi, tiết kiệm chi phí và kéo dài tuổi thọ cho người bệnh.

Tầm soát ung thư là gì?

Tầm soát ung thư là phương pháp kiểm tra sức khỏe nhằm phát hiện sớm các tế bào bất thường hoặc tổn thương tiền ung thư trước khi chúng phát triển thành bệnh. Khái niệm này thuộc bước 2 trong 3 cấp độ dự phòng ung thư:

• Dự phòng bước 1: Hạn chế tiếp xúc với các yếu tố gây ung thư như rượu bia, thuốc lá, hóa chất độc hại.
• Dự phòng bước 2: Thực hiện tầm soát và phát hiện bệnh ở giai đoạn rất sớm.
• Dự phòng bước 3: Can thiệp điều trị để kéo dài sự sống cho bệnh nhân.

Tại Việt Nam, đa số người dân chỉ quan tâm đến dự phòng bước 3, tức là khi bệnh đã xuất hiện. Tuy nhiên, nếu chủ động tầm soát từ sớm, nhiều loại ung thư có thể chữa khỏi hoàn toàn bằng những phương pháp đơn giản, ít tốn kém và ít tác dụng phụ.

Những ai cần tầm soát ung thư sớm?

Mọi người đều có thể thực hiện, tuy nhiên với những nhóm đối tượng dưới đây là những nhóm đối tượng đặc biệt cần chú ý nên tầm soát ung thư sớm:

• Người từ 40 tuổi trở lên, nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với lứa tuổi trẻ.
• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư.
• Người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia hoặc thường xuyên căng thẳng.
• Người thừa cân, béo phì, ít vận động.
• Người làm việc trong môi trường độc hại, tiếp xúc hóa chất hoặc bức xạ.

Việc xác định nhóm nguy cơ giúp bác sĩ đưa ra lộ trình kiểm tra, lựa chọn phương pháp và vị trí tầm soát sớm.

Tìm hiểu: Kame Fucoidan – Nâng cao miễn dịch phòng K chủ động

Các loại ung thư cần tầm soát sớm

Trong thực tế, không phải tất cả các bệnh ung thư đều được khuyến nghị kiểm tra định kỳ. Tuy nhiên, có một số loại phổ biến với tỷ lệ mắc cao và có khả năng điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm, vì vậy việc tầm soát ung thư là vô cùng quan trọng.

Ung thư vú

Đây là loại ung thư thường gặp nhất ở phụ nữ. Từ 40 tuổi trở lên, phụ nữ nên chụp X-quang tuyến vú hàng năm để phát hiện các khối u nhỏ, ngay cả khi chưa sờ thấy. Với những người có nguy cơ cao (mang gen BRCA, tiền sử gia đình), cần kết hợp chụp MRI từ sớm để tăng độ chính xác.

Ung thư đại trực tràng

Người trên 45 tuổi được khuyến cáo xét nghiệm phân hoặc nội soi định kỳ. Những trường hợp có polyp, viêm đại tràng mạn tính hay gia đình có người mắc bệnh nên tầm soát sớm hơn.

Ung thư cổ tử cung

Bắt đầu từ tuổi 21, phụ nữ nên thực hiện xét nghiệm Pap mỗi 3 năm. Từ 30 tuổi, có thể kết hợp Pap và HPV để tăng hiệu quả phát hiện.

Ung thư phổi

Với nam giới có độ tuổi trên 55, đặc biệt có tiền sử hút thuốc lá và uống rượu bia lâu năm. Cần đi khám sức khỏe định kỳ, chụp CT liều thấp hàng năm giúp phát hiện nốt bất thường, khối u ở phổi

Ung thư tuyến tiền liệt

Nam giới từ 50 tuổi trở lên, hoặc sớm hơn nếu có cha hoặc anh mắc bệnh, nên làm xét nghiệm PSA và siêu âm tuyến tiền liệt. Việc tầm soát ung thư này giúp phát hiện sớm, điều trị hiệu quả và tăng đáng kể cơ hội sống khỏe cho người bệnh.

Các phương pháp tầm soát ung thư phổ biến

Trong y học hiện đại, tầm soát ung thư không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra sức khỏe tổng quát, mà còn bao gồm nhiều phương pháp chuyên sâu giúp phát hiện sớm sự xuất hiện của tế bào bất thường. Nhờ vậy, việc điều trị có thể bắt đầu từ giai đoạn sớm, tăng tỷ lệ thành công và giảm chi phí.

Một trong những phương pháp quan trọng là xét nghiệm máu, giúp đo lường các dấu ấn sinh học liên quan đến một số loại ung thư. Ví dụ, AFP thường được dùng để phát hiện ung thư gan, PSA hỗ trợ phát hiện ung thư tuyến tiền liệt, trong khi CEA có thể gợi ý nguy cơ ở phổi hoặc vú.

Đối với phụ nữ, xét nghiệm Pap và HPV là công cụ không thể thiếu trong việc phát hiện sớm nguy cơ ung thư cổ tử cung. Song song đó, nội soi tiêu hóa được xem là tiêu chuẩn vàng để kiểm tra dạ dày, đại tràng, trực tràng, đây là những vị trí thường tiềm ẩn nguy cơ cao.

Ngoài ra, chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, X-quang, MRI, CT hoặc PET-CT đóng vai trò quan trọng trong việc quan sát trực tiếp cấu trúc và phát hiện tổn thương bất thường. Một số trường hợp, xét nghiệm nước tiểu hoặc phân cũng có thể chỉ ra sự hiện diện của máu ẩn hoặc tế bào lạ.

Việc lựa chọn phương pháp tầm soát ung thư phù hợp sẽ được bác sĩ cân nhắc dựa trên độ tuổi, yếu tố nguy cơ và tình trạng sức khỏe của từng cá nhân.

Bao lâu nên tầm soát ung thư một lần?

Một trong những câu hỏi thường gặp nhất khi nhắc đến tầm soát ung thư chính là: Bao lâu nên đi tầm soát ung thư 1 lần?. Thực tế, tần suất tầm soát sẽ không giống nhau cho tất cả mọi người, mà phụ thuộc vào độ tuổi, tiền sử gia đình, thói quen sinh hoạt và tình trạng sức khỏe hiện tại.

Nhóm người khỏe mạnh

Với người khỏe mạnh không có yếu tố nguy cơ rõ ràng, các chuyên gia khuyến cáo nên thực hiện tầm soát định kỳ khoảng 1 lần/năm, hoặc ít nhất 2 năm/lần. Việc này giúp theo dõi sức khỏe tổng quát, phát hiện sớm những bất thường nhỏ trước khi chúng tiến triển thành bệnh lý nguy hiểm.

Nhóm người có nguy cơ cao

Chẳng hạn như có tiền sử gia đình mắc ung thư, từng tiếp xúc lâu dài với hóa chất độc hại, hút thuốc lá nhiều năm hoặc có chế độ ăn uống, sinh hoạt thiếu lành mạnh, tần suất kiểm tra cần được rút ngắn hơn, có thể 1-2 lần/năm, tùy theo chỉ định của bác sĩ.

Trong trường hợp đã xuất hiện triệu chứng bất thường như sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, ho ra máu, tiểu ra máu, xuất huyết âm đạo bất thường, nổi hạch hoặc khối u cục lạ, bạn nên đi khám ngay mà không chờ đến lịch định kỳ.

Trong bối cảnh ung thư ngày càng gia tăng, tầm soát ung thư sớm được xem là biện pháp bảo vệ sức khỏe tối ưu, mang lại cơ hội chữa khỏi cao và giảm gánh nặng chi phí. Đây không chỉ là cách phát hiện bệnh kịp thời mà còn giúp mỗi người an tâm hơn trong cuộc sống.

Lời khuyên dành cho bạn là hãy chủ động thực hiện tầm soát định kỳ tại các cơ sở y tế, bệnh viên uy tín, đừng để đến khi cơ thể có dấu hiệu bất thường mới đi khám, bởi khi đó cơ hội điều trị hiệu quả sẽ giảm đi rất nhiều.